Difficilem oportet aurem habere ad crimina

Варта мець тугое вуха да абвінавачванняў/папрокаў.

Нужно иметь тугое ухо к обвинениям/упрёкам.

бел. Не прымаць блізка да сэрца. У адно вуха ўпусціць, у дру­гое ‒ выпусціць.

рус. Не принимать близко к сердцу.

фр. Ne pas prendre qen à coeur (Не принимать к сердцу).

англ. Take it easy (Не принимай близко к сердцу).

нем. Nicht sehr zu Herzen nehmen (Не очень принимать к сердцу).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

адра́зу нареч.

1. (в один приём, очень быстро) сра́зу;

2. (немедленно) сра́зу, то́тчас;

ты мне а. напішы́ — ты мне сра́зу (то́тчас) напиши́;

3. (непосредственно) пря́мо;

пачнём а. з гало́ўнага — начнём пря́мо с гла́вного

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Animus in pedes decidit

Душа ў пяткі пайшла.

Душа в пятки ушла.

бел. Душа ў пятках. Душа апала. Сэрца абарвалася/адарвалася/упала.

рус. Душа в пятках. Сердце падает/обрывается. Поджилки затряслись. Ноги подкосились.

фр. Avoir une peur bleu (Очень бояться/иметь голубой страх).

англ. His heart fell down to his hose (into his boots) (Его сердце упало в туфли).

нем. Das Herz fiel ihm in die Hosen (У него сердце упало в брюки).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

ужы́цца сов.

1. ужи́ться;

з гэ́тым чалаве́кам ве́льмі ця́жка ўжы́цца — с э́тим челове́ком о́чень тру́дно ужи́ться;

2. (свыкнуться, освоиться) вжи́ться;

у. ў но́вую атмасфе́ру — вжи́ться в но́вую атмосфе́ру;

у. ў во́браз — вжи́ться в о́браз

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ачуня́ць (БРС, Гарэц., Касп., Чач., КЭС, лаг., Клім.) ’апамятацца, апрытомнець; акрыяць’ (Янк. II), ’апрытомнець, выздаравець’ (Сцяшк.), ачунець, ачуняць ’ачухацца’ (Яруш.), ачуняць, ачуньваць і вычуняць ’паздаравець, выздаравець’ (Шат.), рус. смал. очунять, паўд.-рус. очунеть ’выздаравець, апрытомнець, ачнуцца’, паўн.-рус. оцюнеть. Сюды бранск. ачу́неть, вы́чунеть ’паздаравець, апрытомнець, ачнуцца’, укр. ви́чуняти. Звязваюць з рус. чваниться, чванный, гл. Патабня, РФВ, 3, 171; сумненні да гэтага выказвае Фасмер, 4, 321, 383 — адмаўляе сувязь з рус. чунеть ’прыходзіць у беспрытомны стан’ па семантычных прычынах; параўн. рус. очунѣти ’здурнець’, якое звязваюць з очюно́й ’дурны’, очунь ’дрэнна, вельмі’, гл. Львоў, ДСИЯ, 10, 1956, 68 і наст.; згодна з іншай версіяй (Львоў, Этимология, 1965, 194 і наст.), рус. очунь ад дзеяслова очутщ паводле Трубачова, Этимология 1971, 83, кароткая форма прыметніка, звязаная з в.-луж. cuni ’мяккі, пяшчотны’, ’тонкі’, славін. cȧ̃nï, cënï ’прыгожы’, што дае падставы рэканструяваць прасл. ot‑junъjь з пазнейшай дэкампазіцыяй o‑tjunъjь; развіццём значэння ад ’малады’ да ’мацнейшы, лепшы’ можна вытлумачыць як рус. очунь, очень ’вельмі’, так і, магчыма, рус. очунять, бел. ачуняць. Тады чуняць ’адчуваць сябе лепей’ (Нас.) і вытворныя вычуняць, атчуняць ’пазбавіцца цяжкай хваробы’ (Нас.), пачунець ’акрыяць’ (Пан. дыс.) трэба лічыць другаснымі ўтварэннямі.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

дре́вний

1. старажы́тны; (старинный) старада́ўні;

дре́вний мир старажы́тны свет;

дре́вняя исто́рия старажы́тная гісто́рыя;

дре́вний обы́чай старада́ўні (старажы́тны) звы́чай;

2. (очень старый) ве́льмі стары́;

дре́вний стари́к ве́льмі стары́ чалаве́к;

дре́вняя стару́ха ве́льмі стара́я жанчы́на;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

обяза́ть сов.

1. (предписать) абавяза́ць;

обяза́ть вы́ехать в срок абавяза́ць вы́ехаць у тэ́рмін;

2. (вызвать чем-л. на ответную услугу) зрабі́ць ла́ску, зрабі́ць паслу́гу;

ты меня́ о́чень обя́жешь ты зро́біш мне вялі́кую ла́ску (паслу́гу);

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Domus sua cuique est tutissimum refugium

Свой дом ‒ кожнаму бяспечны прытулак.

Свой дом ‒ каждому безопаснейшее убежище.

бел. Дома і сцены бароняць. Дома і вуглы памагаюць.

рус. Мой дом ‒ моя крепость. Дома и стены помогают. Своя хатка ‒ родная матка. Мышь в коробе, как воевода в городе.

фр. Un homme est bien fort sur son palier (Человек очень силен на своей лестничной площадке).

англ. An Englishman’s house is his castle (Дом англичанина -его крепость).

нем. Zu Hause helfen die Wände (Дома помогают стены).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

ужо́

1. нареч. уже́, уж;

у. ху́тка паўдня́ — уже́ (уж) ско́ро по́лдень;

2. частица усил. уж;

не так у. дрэ́нна — не так уж пло́хо;

ве́льмі ўжо шмат рабо́ты — о́чень уж мно́го рабо́ты;

◊ а ўжо ж — разуме́ется

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

неціка́вы

1. неинтере́сный; (такой, который не увлекает — ещё) незанима́тельный; (не вызывающий любопытства — ещё) нелюбопы́тный;

н. субясе́днік — неинтере́сный собесе́дник;

~вая апо́весць — неинтере́сная (незанима́тельная) по́весть;

2. разг. (не очень хороший) нева́жный;

н. сёлета ўраджа́й — нева́жный в э́том году́ урожа́й

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)