1. Месца для стаянкі жывёлы ў поўдзень на полі або ў лесе (Бых., Жытк., Кліч., Краснап.Бяльк., Мін., Пар., Слаўг.). Тое ж становішча (Кузн.Касп.), станок (Слаўг.).
2.Начная паша (Жытк.).
3. Дарэвалюцыйнае адміністрацыйна-паліцэйскае падраздзяленне павета (БРС); месцазнаходжанне станавога прыстава (Дэмб.).
4. Месца, выбранае для стаяння (Нас.).
5. Стаянка, лагер войск (БРС).
□ ур. Арлоў Стан, Асінавы Стан, Цімошанкаў Станок (месца ў лесе) каля в. Шаламы Слаўг., Васількоў Стан (поле на месцы лесу, пчальнік) каля в. Дабранка Слаўг.
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
zmiana
zmian|a
ж.
1. перамена; змена;
~a sytuacji — змена абстаноўкі;
~a biegów тэх. пераключэнне хуткасцей;
~a warty — вайск.. змена варты;
wprowadzić ~y — увесці змены;
2. змена; замена;
~a bielizny — змена бялізны;
~a dzienna (nocna) — дзённая (начная) змена;
na ~е — папераменна;
~a klimatu — змена клімату (змена месца жыхарства)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
зме́на, ‑ы, ж.
1.Дзеяннепаводлезнач.дзеясл. змяняць 1 — змяніць, змяняцца — змяніцца. На змену ночы прыйшоў ясны і спакойны сонечны дзень.В. Вольскі.Рана .. нясцерпна балела перад зменай надвор’я.Мехаў.// Паварот да чаго‑н. новага, які наступіў у кім‑, чым‑н.; перамена. Змену ў [краўцу] заўважыў нават Міхал, які прыйшоў да сям’і.Барсток.Пра змены, якія думала Кавалёва ўвесці ў гаспадарцы, ведалі многія.Дуброўскі.
2. Прамежак часу, пасля заканчэння якога адна група людзей (якія працуюць, вучацца, адпачываюць) зменьваецца другой такой групай. Начная змена. Працаваць у дзве змены. Хадзіць у школу ў першую змену. □ Перад канцом змены Сашу выклікалі ў дырэкцыю завода.Шуцько.
3. Група людзей (якія працуюць, вучацца, адпачываюць), што зменьвае другую такую ж групу пасля заканчэння пэўнага прамежку часу. Змена, стаўшы на пост, рапартуе аб поўнай гатоўнасці стаяць да канца.Брыль.
4.перан. Маладое пакаленне, якое павінна замяніць старэйшых у якой‑н. сферы дзейнасці. Камсамольская змена. Рыхтаваць сабе змену. □ Цяпер з такім замілаваннем гляджу на нашу змену маладую.Дубоўка.
5. Камплект абутку, адзення, якія час ад часу мяняюцца. Дзве змены бялізны. □ — Трэба будзе чаравікі купіць і завезці. Няхай змена будзе.Карпаў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
noc
ж. ноч;
w ~y — уначы; ноччу;
co noc — штоночы; кожную ноч;
po całych noc ach — начамі; па начах;
Warszawa ~ą — Варшава ўначы; начная Варшава;
dzień i noc — дзень і ноч;
do późna w ~y — да позняй ночы;
w środku ~y — апоўначы;
w noc sylwestrową — у ноч пад Новы год; у навагоднюю ноч
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
сыры́, ‑ая, ‑ое.
1. Прасякнуты, насычаны вільгаццю; вільготны. Сырыя дровы. Сырое адзенне. □ Рыдлёўка была вельмі цяжкая. Відаць, наліпла зямля, сырая, непрасохлая гліна.Лынькоў.Досвітак быў халодны, і на ўсім ляжаў сыры малочны туман.Мыслівец.// З вялікай колькасцю дажджоў, ападкаў. Стаяла восеньская сырая пара. Дарогі зрабіліся што каша.Астрэйка.// Забалочаны, з вялікай колькасцю вільгаці ў глебе. Утульней развесілі голле Яліны ў нізінах сырых.Колас.Я спыніўся ў сырым рэдкім хмызняку і прыслухаўся.Нікановіч./ У народнай паэзіі — пастаянны эпітэт да слова «зямля». Абняўся з зямлёю сырой, Упаў ён [сын], ніколі не ўстане.Бялевіч.
2. Які не варыўся, не смажыўся, не кіпяціўся і пад. (аб прадуктах харчавання). Сырое мяса. Сырая вада. □ [Мікалай] слухаў радасна і прагна, смачна ядучы халодную бульбу з сырым салам.Шамякін./узнач.наз.сыро́е, ‑ога, н.У мяшках наша начная здабыча. Мы з ёю маглі б даўно расправіцца, але баімся многа есці сырога.С. Александровіч.
4. Неканчаткова выраблены. Сырое ліццё.//перан. Не да канца апрацаваны, не адшліфаваны як след (пра літаратурны твор. мову і пад.). У «Звяздзе» .. была надрукавана мая паэмка, праўда, сырая, расцягнутая.Лужанін.
•••
З зямлёю сырою ажаніццагл. ажаніцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
поко́йм.
1. спако́й, -ко́ю м., супако́й, -ко́ю м.; (тишина) цішыня́, -ні́ж.;
те́ло в состоя́нии поко́яфиз. це́ла ў ста́не спако́ю;